ХАРАКТЕР ЛЮДИНИ У ФРАЗЕОЛОГІЧНИХ ОДИНИЦЯХ (НА МАТЕРІАЛІ НІМЕЦЬКОЇ ТА АНГЛІЙСЬКОЇ МОВ)
DOI:
https://doi.org/10.32782/2412-933X/2026-XXVII-4Ключові слова:
структурно-семантичний аналіз, фразеологічні одиниці, фразеологізми-антропономінанти, концепт, риси характеру, згорнутий мікротекстАнотація
У статті подається аналіз фразеологічних одиниць на позначення рис характеру людини на матеріалі німецької та англійської мов. Виділено позитивний, негативний і нейтральний компоненти фразеологічних одиниць. Мета дослідження полягає в структурно-семантичному аналізі фразеологічних одиниць, що позначають характер людини в німецькій та англійській мовах. Значення, в основі яких лежать засудження, схвалення або відсутність яскраво вираженого ставлення як констатація соціально усталеної оцінки будь-якого явища. Відповідно, фразеологічні одиниці, що позначають характер людини, були розділені на 3 основні групи в порівнюваних мовах – позитивної оцінки, негативної оцінки та нейтрального оціночного значення. Кількісний розподіл фразеологізмів за виявленими групами свідчить про наявність загальної закономірності, подібності між фразеологічними мікросистемами фразеологічних одиниць, що відображають характер людини в німецькій та англійській мовах. Аналіз фразеологічних одиниць, що позначають негативні риси характеру людини, свідчить про значну схожість фразеологічних одиниць англійської та німецької мов, причому часто обох сторін, як кількісної, так і якісної. Однак при порівнянні обсягу фразеології деяких підгруп виявляється певна нерівномірність. Фразеологічні одиниці нейтральної оцінки характеру людини можуть мати нейтральне значення, яке не залежить від навколишнього контексту, наприклад: negative virtue – «пасивна» чеснота (про людей, які не завдають зла, але й не бажають добра); easy game (prey, meat) – довірлива людина; за простотою душевною (сердечний) – хтось наївний, довірливий. Інші ж фразеологічні одиниці нейтральної оцінки, навпаки, залежать від контексту. Залежно від нього їх значення може набувати різних відтінків позитивної або негативної оцінки. Результати дослідження семантичних особливостей даних фразеологічних одиниць вказують на перевагу в них ізоморфних явищ над аломорфними, що може бути пояснено спільністю навколишнього світу, вибірковою відбивною здатністю мислення людини, схожістю поведінки людей в однакових умовах.
Посилання
Barantsev, K.T. (2005). Anhlo-ukrainskyi frazeolohichnyi slovnyk [English–Ukrainian Dictionary of Idioms]. Retrieved from: https://archive.org/details/enukrfr [in Ukrainian].
Harbera, I. (2020). Kontsept liudyna v ukrainskii literaturnii frazeolohii: somatychnyi kod kultury [The Concept of the Human Being in Ukrainian Literary Phraseology: The Somatic Code of Culture]. Naukovyi visnyk Uzhhorodskoho universytetu. Seriia : Filolohiia. Vol. 1 (43). (pp. 80–85) DOI: https://doi.org/10.24144/2663-6840. [in Ukrainian].
Melnychuk, O.S. (2006). Etymolohichnyi slovnyk ukrainskoi movy: u 7 t. [Etymological Dictionary of the Ukrainian Language: in 7 vols]. (Vol. 5). Kyiv: Naukova dumka. [in Ukrainian].
Myronova, O.P. (2021). Frazeolohizmy anhliiskoi movy yak sposib vyrazhennia emotsiinoho stanu osobystosti [English Phraseological Expressions as a Means of Expressing a Person’s Emotional State]. Suchasni tendentsii fonetychnykh doslidzhen. (pp.130–134). Kyiv: KPI im. Ihoria Sikorskoho, Vyd-vo “Politekhnika” [in Ukrainian].
Mizin, K. I. (2005). Nimetsko-ukrainskyi frazeolohichnyi slovnyk. (ustaleni porivniannia) [German–Ukrainian Dictionary of Idioms]. Vinnytsia: Nova knyha [in Ukrainian, in German].
Mizin, K. I., & Petrov, O. O. (2018). Zistavna linhvokulturolohiia : metodolohichni problemy ta perspektyvni metodyky: monohrafiia [Comparative Linguistic and Cultural Studies: Methodological]. Pereiaslav-Khmelnytskyi; Vinnytsia; Kremenchuk : Vyd-vo PP Shcherbatykh O. V. 280 р. Retrieved from: https://www.researchgate.net/profile/Kostiantyn-Mizin-2/publication/363645485_Zistavna_l i n g v o k u l t u r o l o g i a _ m e t o d o l o g i c n i _ p r o b l e m i _ t a _ p e r s p e k t i v n i _ m e t o d i k i _ m o n o g r a f i a /
links/6327412e071ea12e364296ba/ Zistavna-lingvokulturologia-metodologicni-problemi-ta-perspektivnimetodiki- monografia.pdf [in Ukrainian].
Ovsiienko, L.O. (2022). Frazeolohizmy na poznachennia rys kharakteru liudyny u nimetskomovnomu khudozhnomu teksti [Idioms denoting human character traits in German-language literary texts]. Ukrainski studii v yevropeiskomu konteksti. [Ukrainian Studies in a European Context]. №5, 104–110 DOI: https://eprints.cdu.edu.ua/id/eprint/5460 [in Ukrainian].
Chaenkova O.K. (2020). Frazeolohichni odynytsi iz somatychnym komponentom holova (na materiali ukrainskoi, turetskoi ta anhliiskoi mov). [Phraseological units with the somatic component ‘head’ (based on Ukrainian, Turkish and English languages)]. Vcheni zapysky Tavriiskoho natsionalnoho universytetu imeni V. I. Vernadskoho. Seriia: Filolohiia. Sotsialni komunikatsii Vol. 31(70), № 2(3). 141–146 [in Ukrainian].
Online Etymology Dictionary. (2026). Retrieved from: https://www.etymonline.com. [in English].
Gawris, W.I. & Prorotschenko, O.P. (1981). Deutsch-ukrainisches phraseologisches Wörterbuch in zwei Bänden. Band II. 355–377 [in German].
Herzog, A. u.a. (2022). Idiomatische Redewendungen von A-Z: Ein Übungsbuch für Anfänger und Fortgeschrittene. – Leipzig, Berlin, München: Langenscheidt – Verlag Enzyklopädie [in German].
Fleischer, W. (1997). Phraseologie der deutschen Gegenwartsprache. Tübingen: Niemeyer. Text: direkt.
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.



